Przez pierwsze 100 lat po śmierci Alfonsa I Zdobywcy (1185) najważniejszą kwestią było powolne wyparcie wciąż kłopotliwych Maurów. Rekonkwista trwała nadal, usankcjonowana przez Kościół wieloma bullami papieskimi i przywilejami. W 1128 r. zmierzający do Palestyny templariusze zatrzymali się w Portugalii. Wkrótce ich śladem podążyły inne zakony rycerskie (szpitalnicy, hiszpańskie Calatrava i Santiago), które żądzę walki : raz potrzebę gromadzenia ziem i łupów tłumaczyły względami religijnymi. Krucjata Zachodu była kontrowersyjna. W Palestynie granica między chrześcijanami i niewiernymi została jasno nakreślona. podczas gdy w południowej części Półwyspu Iberyjskiego muzułmanie, chrześcijanie i żydzi ulegali wymieszaniu na różnych płaszczyznach gospodarczej, kulturowej i politycznej. W 1197 r. papieskie przywileje obiecano uczestnikom walk przeciwko Alfonsowi IX, królowi Leónu - chrześcijaninowi uważanemu wówczas za sprzymierzeńca muzułmanów. Działania wojenne nie ustawały. Pierwsi po Alfonsie I Zdobywcy królowie z dynastii burgundzkiej cały czas starali się przesunąć granicę na południe. Za panowania Sancho II do rosnącego siłę kraju włączono wschodnie regiony Algarve i Alentejo. Do 1249 r., kiedy rządził Alfons III, poddały się zachodnie tereny: Algarve i Faro. W 1290 r. stolicą państwa była już Lizbona (po Coimbrze). Granice, zbliżone do dzisiejszych, zostały ostatecznie uznane w traktacie z Alcaniz podpisanym z Kastylią w 1297 r.